door Ward van der Put (usability@pc-boeken.nl)
In mijn nieuwe blog voor usabilitybloopers (BLUB) zal ik ingaan op bloopers en blunders uit software-usability en website-usability. Van fouten kunnen we leren, ook van de fouten van anderen. Om te beginnen is het wel zo elegant eerst eens de hand in eigen boezem te steken. Van onze eigen fouten leren we immers het meeste...
Contacten leggen en contacten onderhouden is een van de krachtigste mogelijkheden van het internet. In usabilityadviezen hamer ik er voortdurend op dat er geen wezenlijk verschil is tussen gebruikersvriendelijkheid en klantvriendelijkheid. Ga er daarom niet van uit dat internetgebruikers wel zullen internetten en dus voldoende hebben aan een website, maar vermeld duidelijk een telefoonnummer en een e-mailadres. Niet het world wide web maar e-mail is de killer application van het internet.
Oorspronkelijk had ik dan ook in de voettekst onder elke webpagina mijn telefoonnummer, e-mailadres en website vermeld met de XHTML-code:
T +31 (40) 256.87.61 - E <a href="mailto:usability@pc-boeken.nl">usability@pc-boeken.nl</a> - W <a href="http://www.pc-boeken.nl/usability/">www.pc-boeken.nl/usability</a>
In een webbrowser ziet dit er ongeveer zo uit:
T +31 (40) 256.87.61 - E usability@pc-boeken.nl - W www.pc-boeken.nl/usability
Hierin gebruikte ik de gangbare afkortingen T voor het telefoonnummer, E voor het e-mailadres en W voor het webadres. Liefst had ik het rijtje nog uitgebreid tot TFEW met de F van fax of faxnummer, ware het niet dat ik mijn fax niet meer heb aangesloten na de laatste verhuizing. Faxen deed ik toch al nauwelijks meer: e-mailen is duidelijk een veel snellere en efficiëntere oplossing. De fax staat nu te verstoffen in een hoek van de studio, tussen een 386 met Windows 95 en een 486 met Windows 98 en Windows 2000 (multiboot geconfigureerd, dat wel).
Een paar dagen later vond ik het nodig deze voetregel te ‘verbeteren’. Ik besefte dat T, E en W afkortingen zijn. Voor afkortingen moet in een toegankelijke en valide webpagina altijd het HTML-element abbr worden gebruikt. In het attribuut title kan daaraan de betekenis van een afkorting worden toegevoegd:
<abbr title="telefoon">T</abbr> +31 (40) 256.87.61 - <abbr title="e-mail">E</abbr> <a href="mailto:usability@pc-boeken.nl">usability@pc-boeken.nl</a> - <abbr title="website">W</abbr> <a href="http://www.pc-boeken.nl/usability/">www.pc-boeken.nl/usability</a>
Deze ‘oplossing’ heb ik eveneens binnen enkele dagen naar de prullenbak gedirigeerd. De XHTML-code wordt er nodeloos complex en traag van. Bijvoorbeeld <abbr title="Telefoon">T</abbr> is bijna drie keer langer dan Telefoon.
Minstens even belangrijk is dat veel gebruikers weinig aan deze ‘oplossing’ hebben. De op dat moment meest gebruikte webbrowser Microsoft Internet Explorer 6 doet helemaal niets met een afkorting in het element abbr en de toelichting in het attribuut title. In browsers die het element abbr wel ondersteunen, waaronder Mozilla Firefox en Windows Internet Explorer 7, moeten gebruikers een extra handeling uitvoeren om de betekenis van een afkorting weer te geven: het element aanwijzen. Daarvoor bestaat geen reden als we gewoon Telefoon kunnen schrijven:
Telefoon +31 (40) 256.87.61 - E-mail usability@pc-boeken.nl - Website www.pc-boeken.nl/usability
Mijn twee usabilitybloopers zijn symptomatisch voor heel veel usabilityfouten. De eerste usabilityfout schuilt in de vanzelfsprekendheid van een oplossing. Aangezien aanduidingen zoals TFEW heel vaak worden gebruikt op visitekaartjes, briefpapier en andere websites, leek het voor de hand te liggen dit ontwerp te kiezen. Bij nader inzien is die ontwerpoplossing helemaal niet zo goed. Op een visitekaartje van een paar vierkante centimeter kunnen afkortingen zoals T, F, E en W uitkomst bieden. Dat is echter nog geen reden om hetzelfde ontwerp toe te passen op het veel grotere formaat van briefpapier of een webpagina. Meer theoretisch kunnen we zeggen: een waardevolle oplossing voor de beperkingen van een bepaald medium (visitekaartjes) wordt waardeloos bij media die deze beperkingen niet hebben (briefpapier en webpagina’s).
De tweede usabilityfout treffen we vooral aan in software en op websites: een technisch perfecte oplossing is lang niet altijd een gebruikersvriendelijke oplossing. Het web wordt veel gebruikersvriendelijker en beter toegankelijk dankzij de mogelijkheid om afkortingen apart te coderen met het element abbr én de mogelijkheid om de betekenis van afkorting toe te lichten in het attribuut title. Het is echter een technische oplossing voor een probleem dat ook zonder techniek is op te lossen: als we geen mogelijk onduidelijke of ontoegankelijke afkortingen gebruiken, worden alle technieken om afkortingen te verduidelijken overbodig.
Webdesigners en webdevelopers staren zich te vaak te veel blind op de technische oplossingen, maar ik moet de hand ook in eigen boezem steken. Als ik namelijk niet had geweten dat je afkortingen kunt coderen met het element abbr en het attribuut title, had ik die ‘oplossing’ immers nooit gebruikt.
Reacties zijn welkom op usability@pc-boeken.nl. Uw e-mailadres blijft verborgen voor anderen. We behouden ons het recht voor reacties te weigeren, wijzigen of verwijderen.
Laatste update: zondag 15 april 2007.
