door Ward van der Put (usability@pc-boeken.nl)
Dat was schrikken op zondag 13 november 2005. „Resterende tijd: 2109 minuten,” meldde Adobe Updater bij het downloaden en installeren van een update voor Adobe Acrobat 7.0. Ik kan weliswaar niet goed hoofdrekenen, maar zelfs ik zie dat dit héél wat uren gaat duren. Voor de volledigheid heb ik het nagerekend: 2109 minuten is meer dan 35 uur en dus net geen anderhalve dag. „Een ogenblik geduld,” staat er nog, met een bijna Brits gevoel voor understatement.

Deze melding, niet eens een echte foutmelding, heeft enkele pluspunten:
De minpunten wegen bij deze melding echter zwaarder. De schatting van de resterende tijd is overdreven voorzichtig. Deze schatting roept allerlei vragen op: „Wat haal ik in huis? Heb ik wel voldoende schijfruimte? Of is de download niet zo groot maar werkt mijn internetverbinding niet goed? Moet ik de computer echt anderhalve dag laten aanstaan?” Snelheid is belangrijk, maar de benodigde tijd is bij elke internetverbinding een afhankelijke variabele; bij downloads is de snelheid vooral afhankelijk van de bestandsgrootte. Ik gebruik een zeer snelle breedbandverbinding, waarmee ik bij een snelle server een downloadsnelheid van ongeveer een halve megabyte per seconde bereik. In de geschatte 2109 minuten (meer dan 126.000 seconden) kan ik ongeveer 63.000 megabyte downloaden. Om de orde van grootte aan te geven: dat zijn ongeveer honderd cd’s.
Wat vooral ontbreekt, is een mogelijkheid om het downloaden en installeren van de update af te breken. Er ontbreekt een knop Annuleren of Stoppen. Gebruikers worden voor een voldongen feit gesteld: er wordt alleen gemeld dat er iets gebeurt, maar de gebruiker kan daarop geen invloed uitoefenen.
Een elegantere oplossing is een mogelijkheid om een download te pauzeren of uit te stellen en daarna te hervatten wanneer het de gebruiker schikt. Twee dagen later, bij het downloaden van een update voor Adobe Reader, blijkt dat Adobe de technologie daarvoor wel in huis heeft. Nu maakt Adobe het echter nog bonter: de knoppen Onderbreken en Annuleren worden wel genoemd, maar zijn niet beschikbaar. Is het raar dat veel gebruikers het gevoel hebben dat hun computer een eigen leven leidt? En is het raar dat sommige gebruikers in dit soort situaties zelfs denken dat ze het slachtoffer zijn geworden van een computervirus of spyware?
